Τράπεζα Χρόνου - τι είναι και πώς λειτουργεί - παραδείγματα

Κοινωνική - Αλληλέγγυα Οικονομία

Τι είναι η τράπεζα χρόνου:

Η Τράπεζα χρόνου είναι ένα δίκτυο αλληλέγγυας οικονομίας, ένα δίκτυο ανταλλαγής υπηρεσιών με μονάδα συναλλαγής το χρόνο και όχι τα χρήματα.

Η Τράπεζα Χρόνου έχει ιδιαίτερη κοινωνική χρησιμότητα διότι αφενός μπορεί να καλύψει βασικές ανάγκες κάθε νοικοκυριού χωρίς τη μεσολάβηση χρήματος και αφετέρου ως δίκτυο πολιτών συμβάλλει στη δημιουργία δεσμών αλληλεγγύης μεταξύ των μελών ενδυναμώνοντας τον κοινωνικό ιστό της περιοχής, όπως επίσης συμβάλει στην ενεργοποίηση των πολιτών σε ένα εναλλακτικό οικονομικό μοντέλο.

 

Πως λειτουργεί μια τράπεζα χρόνου:

 

Τα μέλη μιας τράπεζας χρόνου ανταλλάσουν υπηρεσίες με μονάδα συναλλαγής την ΩΡΑ. Όλες οι υπηρεσίες έχουν ίση αξία, ανεξάρτητα αν πρόκειται για πνευματικές ή χειρονακτικές εργασίες, αν απαιτούν εξειδίκευση ή όχι.

Η προσφορά και η ζήτηση υπηρεσιών δεν είναι διαπροσωπική. Δηλαδή, αν κάποιο μέλος προσφέρει μια υπηρεσία σ’ ένα άλλο μέλος, δε χρωστάει κανένας σε κανέναν. Το μέλος που πρόσφερε, θα δεχθεί με τη σειρά του υπηρεσίες από ένα άλλο μέλος του δικτύου.

Παράδειγμα: Μία ώρα μαθήματος γαλλικών μπορεί να ανταλλαχθεί με μία ώρα επισκευής ηλεκτρονικού υπολογιστή.

 

Αποφάσεις και λειτουργία μιας τράπεζας χρόνου.

 

Αποφάσεις για τη λειτουργία μιας τράπεζας χρόνου λαμβάνονται από τις συνελεύσεις των μελών. Όλα τα μέλη έχουν το δικαίωμα να συμμετέχουν ισότιμα στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Η κάθε συνέλευση έχει το δικαίωμα να αποφασίζει τους τρόπους με τους οποίους θα λειτουργεί η τράπεζα χρόνου έτσι ώστε να εξυπηρετούνται καλύτερα οι σκοποί της αλλά και οι ιδιαίτερες ανάγκες της. Βασική αξία που χαρακτηρίζει όλες τις τράπεζες χρόνου είναι οι αχρήματες συναλλαγές και η αμεσοδημοκρατική διαδικασία λήψης αποφάσεων.

 

Η διαδικασία των συναλλαγών, ο τρόπος λειτουργίας, η διαχειριστική ομάδα, ο τρόπος εγγραφής νέων μελών διαφέρουν σε κάθε τράπεζα χρόνου. Εδώ θα παρουσιαστούν 2 παραδείγματα λειτουργίας τραπεζών χρόνου, το ένα από την τράπεζα χρόνου Αθήνας που χρησιμοποιούν ηλεκτρονική πλατφόρμα για τις συναλλαγές τους και το άλλο από την τράπεζα χρόνου – αλληλέγγυης από την κίνηση πολιτών Μοσχάτου Μεσοποταμία.

 

Παραδείγμα λειτουργίας με χρήση ηλεκτρονικής πλατφόρμας.

 

Η τράπεζα χρόνου Αθήνας ( www.time-exchange.gr ) ξεκίνησε από μια ομάδα ενεργών πολιτών που συμμετείχαν στο κίνημα της πλατείας Συντάγματος το Μάιο του 2011. Το εγχείρημα άντεξε στο χρόνο και ενέπνευσε έκτοτε τη δημιουργία τραπεζών χρόνου σε διαφορετικές περιοχές της χώρας. Το βασικό εργαλείο για τη λειτουργία της συγκεκριμένης τράπεζας είναι μια ηλεκτρονική πλατφόρμα μέσω της οποίας πραγματοποιούνται οι εγγραφές νέων μελών και η διεκπεραίωση των συναλλαγών.

Λειτουργεί σε εβδομαδιαία βάση ανοιχτή συνέλευση μελών όπου εκεί διαχειρίζονται τα προβλήματα που ανακύπτουν αλλά οργανώνονται και περαιτέρω δράσεις (π.χ δικτύωση με άλλα δίκτυα, δράσεις γνωριμίας των μελών κ.α). Μέσω της πλατφόρμας μπορεί ο καθένας να γίνει μέλος της τράπεζας χρόνου δημιουργώντας ένα προσωπικό προφίλ στο οποίο θα αναφέρει τι υπηρεσίες μπορεί να προσφέρει. Επίσης σε διαφορετικό χώρο στην ίδια πλατφόρμα έχει τη δυνατότητα να ανανεώνει τις προσφερόμενες υπηρεσίες του και παράλληλα να δημοσιεύει τις υπηρεσίες που αναζητά.

Η πλατφόρμα έχει τη δυνατότητα να ενημερώνει αυτόματα τα μέλη για τις υπηρεσίες που τους ζητώνται. Μετά την ολοκλήρωση μιας συναλλαγής, το μέλος που έχει λάβει την υπηρεσία πιστώνει το μέλος που του πρόσφερε την υπηρεσία με τις αντίστοιχες ώρες, μέσω μιας αυτοματοποιημένης διαδικασίας.

Παράδειγμα: Η αρία και ο Κώστας είναι 2 νέα μέλη τα οποία έχουν 0 ώρες στο λογαριασμό τους.

Ο Κώστας λαμβάνει 2 ώρες μαθήματα γαλλικών από τη Μαρία. Μετά την ολοκλήρωση της συναλλαγής ο Κώστας πιστώνει το “λογαριασμό” της Μαρίας με 2 ώρες. Άρα ο Κώστας βρίσκεται στο -2 και η Μαρία στο +2.Μ

 

Παραδείγμα λειτουργίας χωρίς χρήση ηλεκτρονικής πλατφόρμας.

 

Η τράπεζα χρόνου και αλληλεγγύης της κίνησης πολιτών Μεσοποταμία στο Μοσχάτο                       (http://mesopotamia-mosxato.blogspot.gr), δημιουργήθηκε από την ανοιχτή συνέλευση, για την αντιμετώπιση της κρίσης, της κίνησης πολιτών “Μεσοποταμία”.Ένα εγχείρημα που στηρίζεται στην αυτοοργάνωση των κατοίκων του Μοσχάτου ή όμορων δήμων οι οποίοι ανταλάσσουν υπηρεσίες και γνώσεις δημιουργώντας ένα τοπικό δίκτυο πολιτών.

Οι αποφάσεις για τη λειτουργία της τράπεζας χρόνου, λαμβάνονται στις τακτικές εβδομαδιαίες συνελεύσεις της “Μεσοποταμίας” και ένα συντονιστικό αναλαμβάνει να διεκπεραιώνει τη διαδικασία.

Το Συντονιστικό αποτελείται από τρία (3) μέλη της Τράπεζας Χρόνου, που αναλαμβάνουν το συντονισμό της λειτουργίας του δικτύου, δηλαδή την εγγραφή νέων μελών, καθώς και την επιβεβαίωση ότι κάποια ανταλλαγή υπηρεσίας ολοκληρώθηκε. Όλα τα μέλη του δικτύου διαδοχικά περνούν από το συντονιστικό.

Οι προσφερόμενες υπηρεσίες, οι οποίες συγκεντρώνονται από τις αιτήσεις μελών από το συντονιστικό,

ανακοινώνονται στον ιστότοπο της “Μεσοποταμίας”. Το μέλος που ενδιαφέρεται να κάνει χρήση μιας υπηρεσίας, επικοινωνεί με τον διαχειριστή και εκείνος με τη σειρά του ενημερώνει τα μέλη που εμφανίζονται πως προσφέρουν τη συγκεκριμένη υπηρεσία. Στη συνέχεια οι ενδιαφερόμενοι έρχονται απευθείας σε επικοινωνία έτσι ώστε να γνωριστούν και να πραγματωθεί η συναλλαγή. Με την ολοκλήρωση της συναλλαγής ενημερώνουν το διαχειριστή έτσι ώστε να πιστώσει και να χρεώσει αντίστοιχα τους “λογαριασμούς” των μελών.